Liczba mieszkańców: 8540
Rys historyczny:
Parafia pw. NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej została ustanowiona 5 lutego 1891 r. przez biskupa kieleckiego Tomasza Teofila Kulińskiego. Pierwszym proboszczem został ks. Józef Dutkiewicz.
Początkowo do sprawowania kultu służyła niewielka kaplica, gdzie posługę duszpasterską sprawowali kapłani parafii pw. Świętej Trójcy w Będzinie. Pierwszy kościół pw. św. Aleksandra został wybudowany w latach 1875-1877, według projektu Juliana Polcera, a uroczystego poświęcenia (konsekracji) 18 października 1885 r. dokonał biskup kielecki Tomasz Teofil Kuliński. Po ustanowieniu parafii stał się on kościołem parafialnym, z którego w wyniku rozbudowy w latach 1898-1912, według projektu Józefa Stefana Pomian – Pomianowskiego, powstała trójnawowa świątynia orientowana o układzie bazylikowym z dwoma transeptami. Jej uroczystego poświęcenia (konsekracji) pw. NMP Anielskiej 29 września 1912 r. dokonał biskup kielecki Augustyn Łosiński.
Z inicjatywy budowniczego kościoła i promotora kultu maryjnego ks. Grzegorza Augustynika 19 marca 1901 r. dąbrowska świątynia, jako pierwsze w Polsce sanktuarium maryjne, za zgodą papieża Leona XIII, otrzymało szczególne przywileje, aby kościół ten cieszył się takimi samymi odpustami, do jakich prawo posiadała bazylika św. Piotra na Watykanie. Odpowiednią bullę nadającą ten przywilej wydał kardynał Mariano Rampolla del Tindaro, prefekt watykańskiej Kongregacji Fabryki Kościoła (Fabrica Sancti Petri), w imieniu kapituły bazyliki św. Piotra w Rzymie. Zgodnie z tradycją, nadanie takich przywilejów oznaczało podniesienie danej świątyni do rangi bazyliki mniejszej.
W bazylice czczona jest łaskami słynąca figura NMP Anielskiej z Dzieciątkiem, którą w 1904 r. wykonał Józef Baltazar Proszowski. Matka Boża Anielska została 2 sierpnia 1957 r. ogłoszona Patronką miasta Dąbrowy Górniczej i Matką Zagłębia Dąbrowskiego przez Prymasa Tysiąclecia, a 19 maja 1968 r. ozdobiona koronami papieża Pawła VI przez kardynała Stefana Wyszyńskiego, kardynała Karola Wojtyłę i biskupa częstochowskiego Stefana Barełę.
We wnętrzu na uwagę zasługuje m.in. neogotyckie wyposażenie, Art décowska dekoracja malarska ścian i sklepień wykonana w latach 1927-1929 przez Michała Kowala i Jana Nygę „Starszego”. W pierwszym kościele pw. św. Aleksandra (dziś kaplicy pw. NMP Częstochowskiej) warto zauważyć polichromię z 1910 r. według projektu Włodzimierza Tetmajera. Ponadto w bazylice znajdują się organy z lat 70-tych XX w., wybudowane przez Jana Brachowskiego z zastosowaniem niektórych piszczałek z pierwotnie istniejących organów Voelknera.
Przy sanktuarium, w kaplicy NMP Różańcowej, odbywa się całodzienne wystawienie Najświętszego Sakramentu.
Do parafii należą:
Ulice: Ks. G. Augustynika, Bandrowskiego, Cieplaka, Dąbrowskiego 4-22, Górników Redenu, Królowej Jadwigi 1-31 i 2-10, Kolejowa, Ks. H. Kołłątaja, Konopnickiej 1 – 21 i 2 – 10, Kopernika, Kościuszki 1-19 i 2- 44/46, 1 Maja 1-21 i 2-24, 3 Maja 1-25 i 2-32, Nowa, Okrzei 1-9 i 2-12, Orzeszkowej, Paryska, Przybylaka, Reymonta 1 i 2-16, Sienkiewicza nr nieparzyste, Sobieskiego 1-23, Spokojna, kard. Stefana Wyszyńskiego, Stara, Traugutta, Wąska, Wierzbowa, Wojska Polskiego 1-25
Kaplice:
Kaplica na cmentarzu grzebalnym
Święto patronalne (odpust parafialny):
Rocznica koronacji figury NMP Anielskiej – III niedziela maja
2 sierpnia – NMP Anielskiej
Poprzedni proboszczowie:
Józef Dutkiewicz, ks. Grzegorz Augustynik, ks. Stanisław Mazurkiewicz, ks. Stefan Niedźwiecki, ks. Stanisław Ufniarski, ks. Jan Domarańczyk, ks. Stanisław Buchalski, ks. Henryk Danielewski, ks. Jan Leks, ks. Andrzej Stasiak
Z parafii pochodzą (kapłani, siostry i bracia zakonni):
o. Dariusz Świda (redemptorysta), ks. Mariusz Dydak, ks. Piotr Pisarczyk, o. Mirosław Bartos (franciszkanin), ks. Karol Nędza
